غرش کرخه و کارون

‌ این وبلاگ حاوی فعالیت های ادبی و تحقیقی و داستانی به زبان فارسی و عربی از تالیف شاعر جاسم ثعلبی حسانی می باشد.استفاده از منابع این سایت با ذکر منبع و نام شاعر بلا مانع هست .

انواع و اوزان الشعر فی اللغه الفارسیه( انواع و اوزان شعر در زبان فارسی)

اوزان و انواع شعردر زبان فارسی

1-مثنوی= اشعاری است که به یک وزن که هر دو مصراع آن به یک قافیه باشد و قافیه هر بیتی به آزادی تغییر می کند.   مانند/

بر این زارم وهم بر این بگذرم     چنان دان که خاک پی حیدرم 

دلت گر به راه خطا مایلست     تر دشمن اندر جهان خود دل است 

-------------------------------------------------                                                          

2-مسمط= اشعاری است مرکب از چند بند که هر بند چهار یا پنج یا شش مصراع دارد و همه مصراعها جز مصراع اخر به یک قافیه باشد و مصراعهای اخر هر بند نیز تا اخر مسمط هم قافیه است مسمط مربع و مخمس و مسدس و مسبع و مثمن می نامند مانند.

عاقل به قوانین خرد راه تو پوید

دیوانه برون از همه آیین  تو جوید

تا غنچه بشکفته این باغ که بوید

هر کس به زبانی صفت و حمد تو گوید

بلبل به غزلخوانی و قمری به ترانه

-------------------------------------

3- قصیده= بر شعری اطلاق می شود که دو مصراع اول و دوم با مصراعهای زوج ان به یک قافیه باشد .ابیات ان بین سیزده تا بیست محدود کرده.مانند

زحرص و نفس شهوانی عدیل و یار شیطانی

زشیطان دور شو آنگه امید وصل حوران کن

ز اول داد خلق از خود بده آنگه زمردم جوی

به فر و اوج اسکندر شو انگه قصد دارا کن

 

4- غزل = عبارت از ابیاتی چند بر یک وزن و قافیه مشتمل بر مضامین بلند و دلنشین در تصویر احوال عاشق و جمال معشوق  و در شرح رنج فراق و شوق وصال در غزل دو مصراع بیت نخست که مطلع گویند باید با مصراعهای دوم بیتهای بعد به یک قافیه باشد

زبان ناطقه در وصف شدن نالان است

چه جای کلک بریده زبان نیهوده گوست

رخ در نظر امد مراد خواهم یافت

چرا که حال نکو در قضای فال نگوست

نه این زمان دل حافظ در اتش هوست

که داغدار ازل همچو لاله ی خود اوست

 

 

5-  دو بیتی= شعری که ترکیب شده از چهار مصراع همه بر یک قافیه جز مصراع سوم که آوردن قافیه در ان اختیاری است .

دلی دارم خریدار محبت

کزو گرم است بازار محبت

لباسی بافتم برقامت دل

زبود محنت و تار محبت

 

 

6- قطعه= ابیاتی است دارای وزن و قافیه متحد که بدون مطلع مصرع باشد و همه ی ابیات از نظر مهنی دارای تسلسل و اتحاد باشد.

بیت اول قطعه بر خلاف قصیده و غزل دارای دو مصرع هم قافیه نیست بلکه هر کدوم از مصرعها مانند سایر ابیات متفاوت دارند.

ای دل ار چند در سفر خطر است

کس خطر بی سفر کجا یابد

انچه اندر سفر به دست اید

مرد ان در حضر کجا یابد

7-سجع در نثر ==چون قافیه در نظم است مانند .

نه هر کس به قامت مهتر به قیمت بهتر

 

تهیه و جمع آوری کننده : جاسم ثعلبی حسانی